Η συνεχής μείωση των αποθεμάτων νερού σε συνδυασμό με την αυξανόμενη ζήτησή του, έχει δημιουργήσει την ανάγκη για καλύτερη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Όπως αναφέρεται σε ρεπορτάζ στην ΑΝΑΤΟΛΗ, με το δεδομένο η Αντιπεριφέρεια Λασιθίου πέρασε από την Περιφερειακή Επιτροπή Κρήτης την ανάθεση της μελέτης με την οποία ζητείται να διερευνηθούν και να αξιολογηθούν κατάλληλες θέσεις για κατασκευή λιμνοδεξαμενών στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου.
«Θέλουμε να κάνουμε τις πιο σωστές και αποτελεσματικές κινήσεις γιατί ως ξηροθερμική περιοχή το Λασίθι έχει ανάγκη να προχωρεί με σωστή πρόβλεψη και οργανωμένο τρόπο στην καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων υδάτων», εξηγεί ο Αντιπεριφερειάρχης Λασιθίου Γιάννης Ανδρουλάκης, που έχει θέσει κεντρικό στόχο να λύσει με αποτελεσματικό τρόπο θέματα που αφορούν το νερό στην Περιφερειακή Ενότητα Λασιθίου ακολουθώντας ένα γρήγορο και ορθολογικό δρόμο: Να εξετάσει τα δεδομένα που υπάρχουν μέχρι σήμερα και ν’ ανοίξει ή και να κλείσει φακέλους, ανάλογα με τα στοιχεία που θα προκύψουν από την μελέτη.
Έρχεται να καταγράψει με συγκροτημένο τρόπο ποιές δυνατότητες υπάρχουν για τα μικρά φράγματα και τις λιμνοδεξαμενές που αφορούν το Μεραμπέλλο κι έχουν βαλτώσει επί σειρά ετών.
Έτσι μπαίνουν στο χάρτη του ενδιαφέροντος η περιοχή του Κρούστα και η λιμνοδεξαμενή που έχει ζητηθεί εκεί αλλά και η αντίστοιχη στη Φουρνή, ενώ υπάρχει πάντα και η συζήτηση για το Καθαρό.
Ουσιαστικά, πρόκειται για πρωτοβουλίες που περιλαμβάνονται σ’ ένα παλιό προγραμματισμό, που προωθούσε η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λασιθίου και δεν υλοποιήθηκε την τελευταία εικοσαετία παρά τις πολλές προσπάθειες.
Η ιστορία των μικρών φραγμάτων
Ο υπογράφων το Φεβρουάριο του 2007 κατέγραψε στο ρεπορτάζ της ΑΝΑΤΟΛΗΣ για τα επτά μικρά φράγματα και λιμνοδεξαμενές, που επεδίωκε η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Λασιθίου να καλύψει τις μεγαλύτερες ανάγκες του νομού σε θέματα άρδευσης.
«Η πρωτοβουλία ξεκίνησε στα τέλη του 1999, όταν ανατέθηκε στο ΙΓΜΕ αναγνωριστική μελέτη προκειμένου να εντοπιστούν οι κατάλληλες θέσεις για τη δημιουργία μεγάλων εγγειοβελτιωτικών έργων. Σε αρχικό στάδιο εντοπίστηκαν 12 θέσεις στο νομό -από τις οποίες το Νομαρχιακό Συμβούλιο αποφάσισε να προχωρήσει περαιτέρω η μελέτη για 7 θέσεις. Η μελέτη ανατέθηκε στο ΙΓΜΕ, κόστισε περίπου 1,5 εκατομ. ευρώ και χρηματοδοτήθηκε από τα ανταποδοτικά τέλη που είχαν εφαρμοστεί μέχρι το 2002 με την προσθήκη κονδυλίων του τεχνικού προγράμματος. Οι οριστικές μελέτες σύμφωνα με το νόμο γίνονται όταν πλέον τα έργα μπορούν να ενταχθούν σε πρόγραμμα χρηματοδότησης.
Τα έργα που μελετήθηκαν είναι: Το φράγμα του Οροπεδίου Καθαρού του Δήμου Αγίου Νικολάου, το φράγμα του Αγίου Ιωάννη και η λιμνοδεξαμενή Λαπάθου του Δήμου Ιεράπετρας, η λιμνοδεξαμενή της Φουρνής του Δήμου Νεάπολης, η λιμνοδεξαμενή Τσικαλαριών και η λιμνοδεξαμενή Σχοινοκαψάλων του Δήμου Μακρύ Γιαλού και η λιμνοδεξαμενή Χοχλακιών στο Δήμο Ιτάνου».
Τα έργα που δεν προχώρησαν
Το φράγμα του Καθαρού βρίσκεται υψομετρικά στο πιο ψηλό σημείο του νομού. Η αρχική πρόβλεψη ήταν για 950.000 κυβικά. Το έργο κόλλησε στην προέγκριση χωροθέτησης. Το ΥΠΕΧΩΔΕ απέρριψε την πρόταση λόγω του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, το οποίο θεωρεί ότι επηρεάζεται το περιβάλλον της περιοχής. Το Νομαρχιακό Συμβούλιο με απόφαση του είχε προχωρήσει σε συμπληρωματική προγραμματική σύμβαση με την οποία ζήτησε από το ΙΓΜΕ να αντικρούσει τις απόψεις του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας, του οποίου οι αντιρρήσεις εστιάζονται στο γεγονός ότι πρόκειται για ένα φράγμα ύψους 20 μέτρων που θα επηρεάσει την πανίδα και την χλωρίδα.
Από την πλευρά της Νομαρχίας είχε επισημανθεί ότι τα άγρια πουλιά διαβιούν μακριά από την περιοχή που επιδιώκεται να γίνει το φράγμα και παράλληλα δεν υπάρχουν στην περιοχή Τσιμπιστή φυτά, όπως οι «Αμπελιτσές», που αποτελούν είδος προστασίας. Με βάση τα παραπάνω παρέμεινε σε εκκρεμότητα η περιβαλλοντική μελέτη για να διεκδικήσει χρηματοδότηση το έργο. Στοιχείο που είχε καταγραφεί πολλάκις για ένα έργο που κόλλησε.
Ωστόσο, δεν προχώρησε και η λιμνοδεξαμενή της Φουρνής, που το Φεβρουάριο του 2007 γράφαμε πως «αποτελεί το τελευταίο εγγειοβελτιωτικό έργο που ανατέθηκε να μελετηθεί και σήμερα έχουν παραδοθεί τα γεωλογικά στοιχεία, ενώ εκπονείται η προμελέτη, για την οποία έχει δοθεί παράταση στο ΙΓΜΕ μέχρι το τέλος του 2007».
Το έργο δεν προχώρησε αλλά το θέμα έχει παραμείνει σε άτυπες συζητήσεις για πολλά χρόνια, χωρίς εξέλιξη.
Φουρνή και Κρούστας
Τώρα, θα υπάρξει μια σημαντική εξέλιξη που θα καταδείξει αν το έργο μπορεί να διεκδικήσει χρηματοδότηση. Η μελέτη που ενέκρινε η Περιφερειακή Επιτροπή θα δείξει αν η λιμνοδεξαμενή της Φουρνής είναι ένα έργο εφικτό γεωλογικά.
Εκεί που έχουν προταθεί οι θέσεις μέχρι τώρα, τόσο στη Φουρνή, όσο και στον Κρούστα θα γίνει με την μελέτη μια γεωφυσική έρευνα, για να διαπιστωθεί αν είναι οι καταλληλότερες ώστε να μην έχουν προβλήματα τα έργα να υλοποιηθούν και να λειτουργήσουν. Διότι μια λιμνοδεξαμένη που βρίσκεται σε ρήγμα ή σε λάθος σημείο χωροθέτησης, θα χάνει νερό ή θα έχει άλλα προβλήματα που δεν λύνονται, αν ξεκινήσει το έργο. Επί της ουσίας θα ελεγχθούν οι άξονες και θα υπάρξουν οι γεωφυσικές παράμετροι για τις συνθήκες θεμελίωσης που υπάρχουν για κάθε λιμνοδεξαμένη. Στην περίπτωση που δεν υπάρχει πρόβλημα, αναζητείται πλέον ο τρόπος της προκήρυξης της μελέτης ή και του ίδιου του έργου με το σύστημα μελέτη- κατασκευή.
Κι αυτό συμβαίνει γιατί οι παλιές μελέτες απαιτούν επικαιροποίηση και προφανώς θα πρέπει να φανεί πως δεν υπάρχει κάποια εξέλιξη αρνητική σε γεωφυσικό επίπεδο. Αυτή η διαδικασία εκτιμάται πως θα διαρκέσει περίπου 3-4 μήνες και θα δώσει ένα σίγουρο αποτέλεσμα για να μπορεί να υπάρχει σαφής εικόνα στις θέσεις που έχουν προταθεί σε Καθαρό, Φουρνή και Κρούστα. Αν είναι να αλλαχθεί άξονας τότε ο μελετητής που θα κάνει το έργο θα το ξέρει από πριν ώστε να ξέρει πως προχωρεί σε αποτελεσματικό σχεδιασμό που μπορεί να υλοποιηθεί, γιατί ένα έργο που θα αντιμετωπίσει προβλήματα γεωφυσικά και ανεβάζει το κόστος του, τελικά, δεν υλοποιείται.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΑΤΣΑΛΑΚΗΣ
